Quy trình thi công lắp dựng kết cấu thép là giai đoạn then chốt biến các cấu kiện dầm, cột, kèo thép từ nhà máy thành hệ khung chịu lực vững chắc ngoài công trường. Đối với các tổng thầu EPC và nhà thầu chính, việc hợp tác với một đơn vị lắp dựng chuyên nghiệp, sở hữu quy trình chuẩn TCVN, đội ngũ công nhân tay nghề cao cùng hệ thống xe cẩu hiện đại sẽ giúp triệt tiêu rủi ro mất an toàn lao động, đảm bảo độ chính xác tim mốc và rút ngắn 20% – 30% tiến độ bàn giao. Bài viết này từ XSTEEL sẽ phân tích từng bước trong quy trình thi công cẩu lắp kết cấu thép tiêu chuẩn dành cho các nhà thầu.
Công Tác Chuẩn Bị Mặt Bằng Và Tiếp Nhận Vật Tư Tại Công Trường
Công tác chuẩn bị mặt bằng và quy hoạch bãi vật tư bài bản là tiền đề giúp biện pháp cẩu lắp kết cấu thép diễn ra liên tục, triệt tiêu thời gian “chết” của xe cẩu.
Khảo Sát Mặt Bằng Bằng Phẳng Cho Xe Cẩu Hoạt Động
Xe cẩu bánh lốp và bánh xích công suất lớn (từ 50 tấn đến 150 tấn) đòi hỏi điều kiện mặt bằng di chuyển khắt khe:
Kiểm Tra Độ Chặt Nền Đất: Nền đất công trường phải được lu lèn đạt độ chặt tối thiểu K95. Tại các vị trí đậu xe cẩu chính, bắt buộc phải lót đệm thép dày 20mm – 30mm hoặc đà gỗ bản to dưới chân kẹp thủy lực (Outriggers) để chống sụt lún nghiêng lật cẩu.
Quy Hoạch Bãi Tập Kết Cấu Kiện Tối Ưu: Bố trí bãi tập kết vật tư nằm dọc theo hành trình di chuyển thực tế của xe cẩu. Các cấu kiện cột, dầm kèo, xà gồ phải được kê lót bằng các thanh gỗ đệm (dày từ 50mm – 100mm), xếp theo đúng thứ tự ưu tiên lắp dựng (Critical Path) để tránh cẩu đảo bãi nhiều lần và không làm trầy xước màng sơn chống rỉ.
Trình Duyệt Phương Án Biện Pháp Cẩu Lắp Với Tổng Thầu
Trước khi xe cẩu nâng cấu kiện đầu tiên lên khỏi mặt đất, Ban chỉ huy công trường phải thông qua bản thuyết minh biện pháp thi công với Đơn vị Tư vấn giám sát (TVGS):
-
Thống Nhất Sơ Đồ Di Chuyển Của Cẩu: Vạch rõ hành trình tịnh tiến của xe cẩu dọc theo lòng nhà xưởng, bán kính quay cẩu xa nhất và góc nâng cáp an toàn (luôn duy trì góc nâng cáp =< 60% so với phương ngang).
-
Kiểm Soát Tải Trọng Cẩu (Load Chart): Tính toán tổng tải trọng nâng (gồm trọng lượng dầm + đòn gánh cẩu + cáp vải ma-nê) đảm bảo không vượt quá 80% sức nâng cho phép theo biểu đồ tải tại bán kính làm việc.
Quy Trình 6 Bước Thi Công Lắp Dựng Kết Cấu Thép Chuẩn TCVN
Chuẩn hóa quy trình lắp dựng kết cấu thép theo 6 bước kỹ thuật giúp dự án đạt độ chính xác hình học tuyệt đối và đảm bảo tính ổn định không gian.
Bước 1 – Kiểm Tra Tim Mốc Và Định Vị Bu Lông Móng
Công tác bàn giao mặt bằng giữa đơn vị thi công móng và đội cẩu lắp khung thép phải được ghi nhận bằng biên bản trắc đạc:
Bắn Tọa Độ Tim Cột Bằng Máy Toàn Đạc: Kỹ sư trắc đạc sử dụng máy toàn đạc điện tử kiểm tra lại tọa độ mốc, tim trục dọc và trục ngang của toàn bộ các cụm móng. Dung sai lệch tim móng không được vượt quá ± 5mm.
Đo Cao Độ Đầu Bu Lông Neo: Sử dụng máy thủy bình đo cao độ đỉnh bu lông móng và kiểm tra độ vuông góc của cụm ren.
Nhà thầu có thể tham khảo chi tiết kỹ thuật định vị bulông móng kết cấu thép để hạn chế tối đa sai lệch khi cẩu lắp cột.
Bước 2 – Thi Công Lắp Dựng Gian Khóa Cột Ban Đầu
Gian khóa cột (Bay đầu tiên) là “móng nhà trên không” có nhiệm vụ định hình độ thẳng đứng cho toàn bộ hệ thống cột về sau:
Cẩu Lắp Cột Góc Và Cột Sườn Tường: Xe cẩu đưa lần lượt các cột thép vào cụm bu lông móng. Thợ lắp dựng nhanh chóng xỏ long đền và siết đai ốc cân bằng cao độ (Leveling Nuts) bên dưới bản mã chân cột.
Căn Chỉnh Độ Thẳng Đứng Cột (Plumbness): Đặt 02 máy kinh vĩ tại hai vị trí vuông góc 90° để rọi dọc thân cột. Điều chỉnh hệ đai ốc chân cột cho đến khi độ nghiêng thân cột đạt chuẩn $\le H/1000$ (với H là chiều cao cột). Siết chặt đai ốc khóa mặt trên và tiến hành rót vữa Grout không co ngót chân cột.
Bước 3 – Cẩu Lắp Kèo Thép Và Hệ Giằng Mái Tiêu Chuẩn
Tổ hợp dầm kèo dưới đất trước khi cẩu nâng là giải pháp kỹ thuật bắt buộc để rút ngắn thời gian chiếm dụng xe cẩu:
Tổ Hợp Phân Đoạn Dầm Kèo Dưới Đất: Ghép nối các phân đoạn dầm kèo rời thành phiến kèo hoàn chỉnh trên mặt bằng phẳng. Sử dụng cờ-lê lực siết đạt 100% mô-men thiết kế đối với các bu lông liên kết nút dầm.
Phối Hợp Cẩu Lắp Kèo Và Khóa Gian Cứng: Sử dụng xe cẩu kết hợp đòn gánh cẩu (Spreader Bar) cẩu phiến kèo đưa vào đỉnh cột. Ngay sau khi cẩu dựng 02 khung kèo đầu tiên, phải lập tức thi công lắp đặt hệ xà gồ mái, ti giằng và chăng hệ cáp thép giằng tạm chéo (siết bằng tăng-đơ) để biến Bay đầu tiên thành một hình khối 3D cứng cáp tuyệt đối.
Bước 4 – Mở Rộng Thi Công Lắp Dựng Các Khung Kèo Tiếp Theo
Khi gian khóa cứng đầu tiên đã hoàn thành nghiệm thu, công tác cẩu lắp các gian nhà tiếp theo sẽ được triển khai cuốn chiếu:
Cẩu Dựng Tịnh Tiến Theo Trục: Xe cẩu di chuyển giật lùi dọc theo lòng nhà, lần lượt cẩu dựng các khung cột và cụm dầm kèo của các trục kế tiếp.
Liên Kết Liên Tục Vào Gian Khóa: Mỗi khung kèo sau khi cẩu lên phải được liên kết ngay vào gian khóa cứng ban đầu thông qua hệ xà gồ mái, xà gồ vách, ti giằng mái và giằng cột. Không cẩu mở rộng khi khung vừa cẩu chưa có xà gồ cố định.
Bước 5 – Căn Chỉnh Toàn Bộ Hệ Khung Thép Và Siết Lực Bu Lông Cường Độ Cao
Sau khi cẩu lắp xong toàn bộ hệ khung nhà xưởng, kỹ sư tiến hành căn chỉnh tổng thể hình học 3D trước khi khóa lực bu lông vĩnh viễn:
Căn Chỉnh Hình Học Tổng Thể: Dùng máy toàn đạc rọi lại toàn bộ tim cột, đường chéo gian nhà, cao độ đỉnh mái và độ vuông góc mặt phẳng khung.
Quy Trình Siết Bu Lông Cường Đai Cao 2 Giai Đoạn:
Giai đoạn 1 (Snug-Tight): Siết gá tạm toàn bộ bu lông đạt khoảng 30% – 50% lực thiết kế để các mặt bản mã áp sát hoàn toàn.
Giai đoạn 2 (Final Tightening): Sử dụng cờ-lê lực (Torque Wrench) đã hiệu chuẩn để siết chặt bu lông đạt 100% trị số mô-men siết quy định. Trình tự siết bắt buộc phải đi từ trung tâm cụm liên kết lan dần ra ngoài theo sơ đồ đối xứng.
Bước 6 – Lắp Đặt Hệ Xà Gồ, Ti Giằng Và Thi Công Lợp Tôn
Hoàn thiện hệ bao che bảo vệ công trình trước tác động thời tiết:
Lắp Hoàn Thiện Xà Gồ C/Z Và Ti Giằng: Lắp đặt toàn bộ xà gồ mái, xà gồ vách và siết căng đều các thanh ti giằng để chống vặn xà gồ.
Thi Công Lợp Tôn Mái Và Hệ Bao Che: Trải lớp cách nhiệt (túi khí/bông thủy tinh), kéo lợp các tấm tôn mái ngược chiều gió chính. Bắn đinh vít tự khoan có roăng cao su EPDM chống rò rỉ nước. Hoàn thiện lắp đặt máng xói nước Inox, tôn úp sóng đỉnh mái, diềm mái và diềm chân tường.
Các Yêu Cầu An Toàn Lao Động Bắt Buộc Trong Quá Trình Cẩu Lắp
Thi công cẩu lắp khung thép là công việc luôn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn lao động cao. Công tác quản lý HSE phải được đặt lên hàng đầu.
Trang Bị Bảo Hộ Lao Động Và Dây Móc An Toàn (Full Body Harness)
-
Quy Định Thắt Dây An Toàn 100%: 100% công nhân làm việc trên cao bắt buộc phải trang bị dây an toàn toàn thân 2 móc có bộ giảm xóc (Full Body Harness).
-
Lắp Đặt Dây Cứu Sinh (Lifeline): Trước khi đưa dầm kèo lên cao, phải căng sẵn tuyến dây cáp thép cứu sinh (Ø 8mm) chạy dọc theo cánh trên của dầm. Công nhân khi di chuyển trên mái phải liên tục móc dây an toàn vào dây cứu sinh này.
Tạm Dừng Thi Công Khi Thời Tiết Mưa Bão Hoặc Gió Cấp 5 Trở Lên
Chỉ huy trưởng công trường phải kiểm soát chặt chẽ điều kiện thời tiết:
-
Quy Định Tốc Độ Gió: Tạm dừng toàn bộ công tác nâng hạ xe cẩu và di chuyển trên mái khi đo được tốc độ gió ngoài hiện trường vượt quá cấp 5 (vận tốc gió > 8m/s).
-
Thời Tiết Mưa Bão: Dừng ngay lập tức các hoạt động thi công khi trời mưa làm trơn trượt bề mặt cấu kiện hoặc khi xuất hiện hiện tượng dông lốc, sấm sét.
Bảng Kiểm Tra Dung Sai Kỹ Thuật Nghiệm Thu Lắp Dựng
Dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ số dung sai kỹ thuật bắt buộc phải nghiệm thu trong quy trình thi công lắp dựng kết cấu thép (tích hợp tính năng cuộn ngang mượt mà trên di động):
| Hạng Mục Kiểm Tra | Dung Sai Cho Phép (TCVN 170:2007) | Thiết Bị Dùng Kiểm Tra |
|---|---|---|
| Sai Lệch Tim Chân Cột So Với Trục | Không vượt quá ± 5mm | Máy toàn đạc điện tử |
| Độ Thẳng Đứng Cột (Plumbness) | ≤ H/1000 (Tối đa không quá 25mm) | Máy kinh vĩ 2 phương |
| Cao Độ Đỉnh Dầm Nút Liên Kết | Không vượt quá ± 10mm | Máy thủy bình |
| Độ Võng Tự Nhiên Dầm Kèo | ≤ L/500 (Với L là khẩu độ nhịp kèo) | Máy thủy bình / Dây căng |
| Lực Siết Bu Lông Cường Độ Cao | Sai số trong khoảng ± 10% thiết kế | Cờ-lê lực (Torque Wrench) |
XSTEEL – Đơn Vị Thi Công Lắp Dựng Kết Cấu Thép Uy Tín Dành Cho Tổng Thầu
XSTEEL chuyên cung cấp dịch vụ thi công lắp dựng nhà xưởng XSTEEL chuyên nghiệp, hỗ trợ đắc lực cho các tổng thầu EPC về nhân lực và thiết bị cẩu lắp.
Với đội ngũ kỹ sư trắc đạc chuyên trách, dàn xe cẩu hiện đại đạt tiêu chuẩn kiểm định an toàn HSE và kinh nghiệm thực chiến qua hàng trăm dự án công nghiệp quy mô lớn, CÔNG TY TNHH MTV X-STEEL cam kết mang đến giải pháp cẩu lắp chuẩn kỹ thuật, đúng tiến độ và tối ưu chi phí cho nhà thầu chính.
Việc làm chủ và tuân thủ chặt chẽ quy trình thi công lắp dựng kết cấu thép là yếu tố cốt lõi bảo chứng cho sự thành công, an toàn và độ bền vững của mọi công trình nhà xưởng tiền chế. Hợp tác với một đơn vị thầu phụ cẩu lắp chuyên nghiệp giúp Tổng thầu hoàn toàn yên tâm về chất lượng hoàn công và tiến độ bàn giao cho Chủ đầu tư.
